ناصر کرمی

naserkarami — Mon, 09 Nov 2009 20:47:18 GMT

اشاره: اين پنجشنبه مراسمي برپا ميشود براي گراميداشت عباس. من فردا به مسافرت مي روم و يك هفته اي در ايران نخواهم بود و به ناچار نمي توانم در آن مراسم حاضر شوم. اما همشهري پنجشنبه ويژه نامه اي دارد در باره عباس و اين يادداشت را براي همان صفحه نوشته ام. اندك وجيزه اي است به ياد او كه البته بنا به ملاحظات معمول روزنامه همشهري نوشته شده است:

عباس الان كجا است؟

ابتدا: سرتا سر و وجب به وجب رودخانه تريشويلي را طي دو ماه گذشته چند بار گروه هاي تجسس و غواص حرفه اي گشته اند. در همه اين روزها هم يك گروه ايراني به سرپرستي همسر عباس، خانم فرخنده صادق، فاتح اورست، در محل حضور داشته اند و پيچيده ترين عمليات تجسس و نجات در طبيعت را پيگيري كرده اند براي يافتن نشانه اي از عباس . . كه تاكنون بي نتيجه بوده است. تاكنون به اين خاطر، كه فرخنده هنوز دست از جستجو بر نداشته و اميدوار و پايدار هنوز در نپال مانده است. اميدواري فرخنده را بسياري از دوستان عباس و طبعت گردان نيز دارند: اگر عباس توي رودخانه پيدا نشده، به اين معناست كه از رودخانه بيرون آمده، پس غرق نشده است. طبيعت منطقه هم چنين شرايطي را دارد كه كسي هفته ها در جنگلها و باتلاقهاي صعب العبور آن گم بشود. پس شايد ناگهان همين روزها اعلام بشود عباس خسته و كشان كشان خودش را رسانده به حاشيه يكي از باتلاقهاي تريشويلي و با انگليسي آميخته با ته لهجه مشهدي از بلمچي نپالي درخواست كرده استكاني چاي به او برساند. اما آيا عباس، اين فاتح دشوارترين قله هاي بالاي هفت هزار متر جهان آدمي است كه دو ماه توي طبيعت گم بشود؟

بعد: الان كه ما اينجا هستيم انگار حادثه خاصي رخ نداده. عياس عادت داشت مكررا همه را بي خبر بگذارد و مدتهاي طولاني ناپديد بشود. بعد ميفهميدي جاهاي عجيب و غريبي بوده مثل گالاپاگوس يا چراپونچي يا پوپوكاتپتل كه حتي تلفظ انها هم دشوار است. هميشه رازاميز و غافلگير كننده بود. اين بار هم همه را غافلگير كرده است. اين بار هم بي خبر به جاي دوري رفته است. اين بار هم معلوم نيست كي برميگردد.

ديگر: ده روزي بعد از ماجراي غرق شدن عباس، گروه نجات جسدي پيدا كردند با شباهتهايي به او. نپاليها از جمله به اين دليل كه در آن روزها گزارشي در باره غرق فرد ديگري نداشته اند اصرار ميكردند كه اين مغروق يابد عباس باشد. اما گروه ايراني و از جمله فرخنده با قاطعيت اعلام كردند كه مغروق يافته شده عباس نيست و جستجو بايد ادامه پيدا كند. سرانجام نپاليها مجاب شدند به پذيرفتن نظر گروه ايراني و عمليات تجسس ادامه پيدا كرد. همان وقت يكي از قايقرانهاي نپالي ايميلي فرستاده بود براي يك تورگردان ايراني تورهاي رفتينگ (قايقراني در رودخانه وحشي) و ضمن شرح ماوقع از جمله نوشته بود: ما به نظر گروه ايراني احترام گذاشتيم و آن مغروق را به عنوان ناشناس دفن كرديم. اما اگر آن نظر درست نباشد، ميتوان انتظار داشت كه آقاي جعفري از اين پس به يك راز ابدي در هيماليا تبديل شود. رازي كه هرگز گشوده نخواهد شد و جستجويي كه هرگز به سرانجام نخواهد رسيد.

سرانجام: بي آن كه خود بدانيم سالهاست كه بسياري از ما عادت داريم ايران را از دريچه دوربين عباس ببينيم. به جرات ميتوان گفت در همه بيست سال گذشته هيچ مجله و بروشور و كتاب گردشگري و طبيعتگردي و ايران شناسي نبوده كه بدون عكسهايي از عباس چاپ پشود. دامنه انتشار عكسهاي او در اين چند سال به صفحات ثابت روزنامه ها هم كشيده شده بود . از بس كه اين مرد بر انرژي، فعال، خلاق، هنرمند و در عرضه آثارش درويش و بي دريغ بود. يك عكس ميخواستي، يك دي وي دي با دو هزار عكس ميفرستاد. دست كم تا وقتي نسل ما زنده است همچنان روال همين گونه خواهد بود: هر بار مجله اي در باره ايران را ورق ميزني عكس هايي را ببيني از عباس. لابد عشاير به تدريج يكجانشين خواهند شد. زاگرس بي برگ و بارتر مي شود و خيلي از جاها ديگر آنچنان نخواهند بود كه در عكسهاي عباس ميبينيم. ايران را با عكسهاي او هميشه زيباتر حس خواهيم كرد. باشد كه باز هم ايران را زيبا ببينيم. و عباس كمكمان كند در اين باره. باشد كه تريشويلي آن استكان چاي داغ را دريغ نكند از عباس. شايسته بود براي درآميختن با هيماليا، اما باشد كه عباس راز ابدي اين كوهستان نشود. به راستي الآن عباس كجاست؟

يك داستان: ياد

naserkarami — Tue, 03 Nov 2009 15:11:41 GMT

خیلی اتفاقی بود که مرد قبل از اینکه تیترهای روزنامه را بخواند تقویم روز را در بالای صفحه اول دیده بود. به خاطر آورد که قرار بوده در این روز یک کاری بکند، یک کار خیلی مهم . روزنامه را کنار انداخت و شروع کرد به قدم زدن توی اتاق. تا ظهر همین طور دور خودش می گشت و سعی می کرد به خاطر بیاورد امروز قرار بوده چه کار مهمی انجام دهد. ظهربه چند جایی تلفن زد، همکارانش در اداره و بستگانش. اما آنها نیز هیچکدام نمی دانستند او قرار بوده امروز چکار کند. از غروب دیگر کلافگی اش به نهایت رسیده بود. رفت توی خیابان تا شاید با دیدن آدم ها، ماشین ها و در ودیوار حافظه اش آنچه را که فراموش کرده به خاطر بیاورد. شب خسته و کوفته به خانه برگشت، در حال که چیزی را به خاطر نیاورده بود. تمام کشوها و گنجه ها را تا نیمه شب زیر و رو کرد، شاید نشانه ای از آنچه که فراموش کرده بود پیدا کند، که باز هم ناموفق بود. نیمه شب دیگر حوصله هیچ چیز را نداشت. کاغذی برداشت و روی آن نوشت که هیچکس مسئول مرگ او نیست و بنا به یک دلیل كاملا شخصي این کار را کرده است. بعد خودش را حلق آویز کرد. فردا انبوه بستگان و دوستانش، اندوهناک در خانه او جمع شدند. یکی از دوستان قدیمی او شرح مفصلی گفت از اینکه مرد چقدر انسان مهربانی بوده است. اشاره کرد که او ومرد خیلی سال پیش دوست مشترکی داشته اند که سالها قبل در گذشته و اتفاقاً دیروز سالمرگ اوبوده است: شرح جانسوزی داد از اینکه او و مرد قرار گذاشته بودند همه ساله در این روز به یاد دوست متوفی باشند و خاطره اش را زنده نگه دارند. همه آنها که آنجا بودند در رثای وفا و مهربانی مرد اشک ریختند. همه تصمیم گرفتند فراموشش نکنند و دست کم اينكه هميشه در سالروز مرگش، او را به خاطر بیاورند.

عاشق اين راننده نيسان شده ام

naserkarami — Sun, 11 Oct 2009 12:34:18 GMT

راننده نيسان، پشت ماشينش به نقل از ژان پل سارتر نوشته است كه "انسان محكوم به آزادي است". عاشق او شده ام. نكته اين است كه در اين جمله سارتر به مفهم اگريستانسباليستي آزادي نظر دارد و نه انگاره سياسي آن. با اين نگره كه چون انسان تنها موجودي است كه وجودش بر ماهيتش تقدم دارد، پس ما با انتخابي كه ميكنيم آفريننده ماهيت خود هستيم و اين انتخاب اصالت ما را و ماهيت ما را تعيين ميكند. پس هر آنچه كه ميخواهد ماهيتي از پيش تعيين شده را به ما تحميل كند، غلط بوده و انسان چاره اي جز آزادي ندارد. عاشق راننده نيسان آبي رنگي هستم كه همه اينها را ميداند و براي اطلاع ديگر مردم، آن را پشت ماشينش نوشته است.

يك داستان: روز مرگ باغبان

naserkarami — Mon, 05 Oct 2009 21:38:57 GMT

روی گلها،روی کاشی ها و حتی روی دیوارها ، انگار شبنم نشسته است ، از بس که توی چشم همه اشک هست. کفنی گلدوزی شده روی تاقچه است و توی ایوان، مستطیلی سرد تنها حجمی از چوب است که در این دور و اطراف پیچکی دور آن ریشه ندوانده است. روی در نوشته اند: کسی که گلی راچیده ،به اینجا پا نگذارد. جمعیت سوگوار به ردیف درحاشیه جوی خشک باغ نشسته اند و اشک می ریزند. کسی، وصیتنامه را باز می کند و آن را با صدای بلند می خواند. ازمیان هق هق سوگواران صدایش بریده و منقطع به گوش می رسد: بوی شب بوها در شب های مهتابی ... بدرهای تمام در شب های شکوفایی اطلسی ها ... همدردی گل های نگونسار در غروب های دلگیر..... بوی بهار نارنج در سپیده دم همه روز هایی که امید بسته اید روزدیگری باشد....همه را برای شما وا می گذارم ...

وقت آن می رسد که مستطیل سرد را توی باغ بگردانند. چشم همه به گلهای آفتابگردان است که رو کرده اند به سوی جمعیت. و تازه حالاست که همه متوجه بوی بهار نارنج ها شده اند و انتظاری را که یک وقت داشته اند برای یک روز دیگر. مستطیل سرد را از باغ بیرون می برند. بوی بهار نارنج منتشر می شود تا گورستان خاموش .

وصف حالي از شيخ ابوالحسن براي اين روزها

naserkarami — Sun, 04 Oct 2009 21:27:34 GMT

بر همه چیزی کتابت بود مگر بر آب. اگر گذر کنی بر دریا، از خون خویش کتابت کن، تا آن کز پی تو در آید داند که عاشقان و مستان و سوختگان رفته اند . . .

ماه بد . . ماه مصيبت

naserkarami — Thu, 01 Oct 2009 10:42:18 GMT

بعد از حادثه عباس، اين ماه براي اينكه بدترين ماه ما باشد همين را كم داشت: تصادفي در پراگ، مرگ آن دو روزنامه نگار جوان و رفتن مهين گرجي به كما. مهين را نزديك به بيست سال است كه ميشناسم. جزو نسل اول خبرنگاران همشهري است. اوايل فقط خبرنگار ورزشي بود اما به تدريج غرق عالم سياست شد و اين اواخر خيلي هم تمايلات سبزگرا و زيست محيطي پيدا كرده بود. هميشه هم خلاق، جسور و پرتلاش. و در سلوك شخصي بسيار مهربان، فروتن و شكيبا. ميشناسم آدمي را كه عاشق مهين بود و هيچ وقت نتوانست اين را به او بگويد. نيز ميشناسم ادمي را كه آن اوايل مهين دلباخته او شده بود و نفهميدم چرا اين را به او نگفت. از آي سي يو و كما هيچ خاطره اميدبخشي در ذهن ندارم. از عزيزان من هر كس كه به كما رفته ديگر برنگشته است. باشد كه براي مهين اينگونه نشود. باشد كه بازبينيمش با آن قد رعنا و لبخندي كه هرگز از صورتش محو نمي شد. باشد كه هنوز فرصت باشد كه آن عاشق مهجور حرقش را به مهين بگويد و مهين نيز ( همچنانكه به شوخي و خنده دو سه ماه پيش در يك گفتگوي طولاني تلفني به من گفته بود) يك بار به آن دلبرده ايام صباوت بگويد كه: راستي باور ميكني من يه چند وقتي آن اوايل عاشق تو بودم؟ باشد كه آن جاده حومه پراگ آخرين مسير زندگي مهين نباشد . .

يك سفر بد موقع ديگر

naserkarami — Wed, 30 Sep 2009 01:03:18 GMT

يك هفته است توي اسپانيا هستم براي نشست مشورتي برنامه آب سازمان ملل در باره موضوع تغيير اقليم. و تمام هفته را گيج اخبار عباس هستم. نمي توانم چيزي بنويسم. سعي ميكنم اميدوار بمانم اما . . . سخت است.

عباس بر مي گردد . . من مطمئنم

naserkarami — Sat, 12 Sep 2009 16:08:18 GMT

عباس و جان سپردن در رودخانه اي در دوردست ؟ در جاي دوري در هيماليا؟ من باور نمي کنم . عباس بر مي گردد. او مثل هميشه دارد با همه شوخي مي کند. قايق را جايي رها کرده توي رودخانه ، خودش جايي روي يک تخته سنگ بزرگ نشسته، دارد به ما فکر مي کند ، مي خندد وبه ما فکر مي کند. عادت دارد به غافلگير کردن ديگران ، عادت دارد به هميشه غير قابل پيش بيني بودن. رودخانه اي در نپال جان عباس ما را بگيرد؟ نه، من باور نمي کنم . عباس حتماً بر مي گردد. قبلاً هم از اين کارها کرده ، توي دل بياباني مخوف برود بي اطلاع ديگران ، بالاي قله اي برود سخت گذر ، تنها و بي هيچ دست افزاري. هيماليا و رودخانه هايش نمي توانند عباس را از ما بگيرند. لعنت ابدي بر هيماليا اگر عباس را از ما بگيرد. عباس بر مي گردد. من مطمئنم. نميدانم چه بنويسم. دستم بيشتر از اين نمي رود براي نوشتن. اندوه اهريمني است، من ميدانم. بايد اميدوار باشم. هر چند اميد اينقدر اندك و ناچيز باشد. مرثيه نمي نويسم و اميدوار ميمانم. عباس برميگردد.

يك داستان: پایان واقعی ماجرای جک و لوبیای سحرآمیز

naserkarami — Fri, 11 Sep 2009 20:02:52 GMT

بنا به دلایل نامعلومی، در بعضی روایات، به ماجراهای بازگشت جک از خانه ابر و باد بالای لوبیای سحرآمیز اشاره نمی شود. شاید به این خاطر که دلهره این بخش از ماجرا بسیار متفاوت است با فضای شاد و کودکانه بخش نخستین آن. حکایت این است که بالاخره جک از خانه ابر و باد ، خانه ای که روی ابرها بود و با بالاآمدن از لوبیای سحرآمیز به آن دست یافته، خسته شده بود و می خواست به پایین برگردد.

اما همهمه ای که آن پایین، خیلی آن پایین، روی زمین بود، می ترساندش. به جز او خیلی های دیگر هم بودند که می خواستند خانه ابر و باد را ببینند. اما جک توانسته بود بقیه را پس بزند و به تنهایی از ساق و برگ لوبیای سحرآمیز بالابکشد و به سمت آسمان برود. در این راه مجبور بود برشانه های بسیاری دیگر پا بگذارد، خیلی دست ها را لگد کند والبته بسیاری شاخه های پشت سر نهاده را بشکند ، تا از گزند تعقیب کنندگان آسوده خاطر باشد. حتی به خاطر می آورد که ناچار شده بود با لگد به چشم های مردی سمج بکوبد. می دانست حالا همه آنها آن پایین منتظرش هستند. فصل سوز بادها فرا رسیده بود و خانه و ابر و باد دیگر لطفی نداشت. بیشتراین بالا می ماند سرما مغز استخوانش را هم خشک می کرد.

باید پایین می آمد. اما نگران همهمه آن پایین بود. پشیمان بود که چرا وقت بالاآمدن به فرجام پایین رفتن فکر نکرده است. به بخش هایی از مسیر بازگشت فکر می کرد که شاخ و برگی برای آویختن و پایین رفتن ندارد. در حالی که خم شده بود رو به پایین، چشم هایش را بسته بود و مرد سمج را به خاطر می آورد. با خودش می گفت : "لابد او هم اینطور بالا را می بیند ، سیاه و وهم انگیز، لابد خیلی منتظر است."

می بینيد که چرا در بسیاری روایات از ماجرای جک و لوبیای سحرآمیز به آخراین ماجرا اشاره ای نشده ، یا برای آن یک پایان کودکانه شاد جعل کرده اند. در اینجور روایات همهمه آن پایین منتسب شده به انبوه استقبال کنندگانی که می خواهند توصیف خانه ابر و باد را از جک بشنوند. در همه روایات فقط روی یک نکته اتفاق نظر هست: وقتی که دیگر درخانه ابرو باد جای ماندن نبود و جک حتماً باید به پایین بر می گشت، آن پایین، انتظار زیادی وجود داشت ، خیلی زیاد .

يك داستان: داستان دارد آغاز مي شود

naserkarami — Sat, 05 Sep 2009 10:52:09 GMT

هر موجودی به نحوی حریمش را تعیین می کند .شیرهای ساوان برای این کار نعره می کشند . می گویند که نعره شیر از کیلومترها دورتر شنیده می شود. و هر جایی که نعره شیر به گوش برسد، یعنی متعلق به اوست و هیچکس حق ورود به آن را ندارد. البته می دانیم که این متن ، یک درس زیست شناسی نیست ، بلکه یک داستان است. پس ما به شیری احتیاج داریم که وقت نعره کشیدنش رسیده باشد . اما اگر موضوع این باشد که شیر نعره می کشد ، همه از هر سو می گریزند و بعد دوباره صدایی به گوش نمی رسد، این هم داستان نیست. به واقع دستمایه ای است برای یک فیلم مستند. شیر داستان ما باید شیری باشد که چند وقتی است نعره نکشیده. شاید لنگ ظهر هنوز از خواب بیدار نشده . شاید خواب های پریشان دیده و هنوز نتوانسته ذهنش را متمرکز کند روی این نکته که نعره کشیدن و حفظ حریم برای او چقدر اهمیت دارد. شاید هم اول باید به اندازه کافی گرسنه شود، تا بعد به صرافت نعره کشیدن بیفتد. حالا داستان ما دارد هیجان انگيز می شود. نشنیدن صدای شیر، همه حیوانات دیگر را متعجب کرده، یکی دو تا یوزپلنگ هم جرات کرده اند وارد حریم شیر شوند . غزال ها دور چشمه جمع شده اند و آنها هم بلاتکلیف اطراف را نگاه می کنند. ترجیح می دهند از یک شیر بترسند تا از چند یوزپلنگ لاغر مردنی.

قطعاً این داستانی نیست که نیمه کاره بماند. هر چقدر هم شیر ما، تنبل و خواب آلود باشد، بالاخره لحظه ای می رسد که به ناچار باید نعره بکشد. ادامه این داستان بستگی دارد به اینکه شیر چه وقت نعره بکشد و خوانندگان چقدر حوصله انتظار برای شنیدن غرش او را داشته باشند. حالا هم می شود خوب حس کرد که غزال ها دارند پا می جنبانند و یوزپلنگ ها گوش تیز کرده اند. باد توی شاخ و برگ درختان بانیان متوقف مانده است. ساوان ساکت است ، خیلی، این یعنی اینکه داستان دارد آغاز می شود.